وبلاگ
بیماری آلترناریای پسته (Alternaria Late Blight)؛ علائم، عوامل ایجادکننده و روشهای کنترل
بیماری آلترناریای پسته چیست؟
آلترناریای پسته که با نام بلایت دیررس پسته (Alternaria Late Blight) یا سوختگی برگ و میوه پسته نیز شناخته میشود، یکی از مهمترین بیماریهای قارچی باغهای پسته است که در صورت عدم کنترل، میتواند موجب کاهش شدید کیفیت و عملکرد محصول شود.
این بیماری نخستین بار از مصر گزارش شد و بعدها در کشورهای تولیدکننده پسته مانند آمریکا، ایتالیا، استرالیا، ایران و سایر مناطق پستهخیز مشاهده شد. امروزه آلترناریا یکی از مهمترین بیماریهای اواخر فصل رشد در باغهای پسته به شمار میرود.
عامل بیماری، گونههای مختلف قارچ Alternaria بهویژه Alternaria alternata هستند. این قارچها توانایی بقا در بقایای گیاهی آلوده، علفهای هرز، خاک، شاخههای خشک و برگهای ریختهشده را دارند و در فصل رشد مجدداً فعال میشوند.
چرخه زندگی قارچ آلترناریا
قارچ آلترناریا زمستان را بهصورت میسلیوم یا هاگ روی بقایای آلوده گیاهی سپری میکند. با آغاز فصل بهار و فراهم شدن شرایط مناسب، هاگها تولید شده و توسط عوامل مختلف به سایر قسمتهای باغ منتقل میشوند.
مهمترین عوامل انتشار بیماری
- باد
- بارندگی
- آبیاری بارانی
- حشرات
- ادوات کشاورزی آلوده
- تماس شاخهها با یکدیگر
شدت بیماری معمولاً از اواسط تابستان افزایش مییابد و در اواخر تابستان و اوایل پاییز، همزمان با گرما و رطوبت بالا، به بیشترین میزان خود میرسد.
شرایط مساعد برای گسترش بیماری
قارچ آلترناریا در محیطهای گرم و مرطوب رشد بسیار سریعی دارد. مهمترین شرایطی که باعث شیوع بیماری میشوند عبارتاند از:
- رطوبت نسبی بالا
- دمای حدود ۲۵ تا ۳۵ درجه سانتیگراد
- آبیاری بیش از حد یا آبیاری بارانی
- تهویه نامناسب بین شاخهها
- تراکم زیاد شاخ و برگ
- وجود بقایای آلوده در کف باغ
- خاکهای با زهکشی ضعیف
به همین دلیل، باغهایی که در مجاورت رودخانهها قرار دارند یا دارای پوشش گیاهی متراکم و رطوبت بالا هستند، بیش از سایر باغها در معرض این بیماری قرار میگیرند.
علائم بیماری آلترناریای پسته
نشانههای بیماری بسته به مرحله رشد درخت و شدت آلودگی متفاوت است.
علائم روی برگ
اولین علائم معمولاً بهصورت لکههای کوچک قهوهای تا سیاه روی برگ ظاهر میشوند. با پیشرفت بیماری، این لکهها بزرگتر شده و به یکدیگر متصل میشوند.
در آلودگی شدید برگها
- برگها زرد میشوند
- حاشیه برگها خشک میشود
- برگها بهطور زودرس میریزند
- فتوسنتز کاهش مییابد
- درخت بهتدریج ضعیف میشود
علائم روی میوه
روی پوست میوههای سبز پسته، لکههای قهوهای مایل به قرمز یا بنفش ایجاد میشود که بهتدریج تیرهتر شده و به رنگ سیاه درمیآیند.
در مراحل پیشرفته آلودگی میوه
- لکهها بخش زیادی از پوست میوه را فرا میگیرند
- بافت میوه نرم و آسیبدیده میشود
- امکان رشد قارچهای ثانویه و کپکها افزایش مییابد
- کیفیت مغز پسته کاهش پیدا میکند
- درصد پوکی و کاهش عملکرد محصول بیشتر میشود
علائم روی شاخه
در برخی موارد، قارچ از طریق زخمهای ایجادشده روی شاخه وارد گیاه میشود و لکههای قهوهای متمایل به قرمز ایجاد میکند.
با پیشرفت بیماری روی شاخه
- شانکرهای قارچی تشکیل میشوند
- جریان انتقال مواد غذایی مختل میشود
- شاخههای آلوده خشک میشوند
- بخشهایی از درخت بهتدریج از بین میروند
عوامل افزایش شدت بیماری
برخی شرایط احتمال بروز و شدت بیماری را بیشتر میکنند، از جمله:
- باردهی زیاد درخت
- آفتابسوختگی میوهها
- مصرف بیش از حد کودهای ازته
- آبیاری سنگین در اواخر تابستان
- تهویه ضعیف تاج درخت
- وجود زخمهای ناشی از تگرگ، باد یا حشرات
برگهای شاخههای پرمحصول معمولاً حساسیت بیشتری نسبت به آلودگی دارند؛ بنابراین در سالهای پربار، احتمال خسارت بیماری بیشتر است.
خسارت بیماری آلترناریای پسته
در صورت عدم کنترل، این بیماری میتواند خسارتهای قابلتوجهی ایجاد کند، از جمله:
- ریزش زودهنگام برگها
- کاهش فتوسنتز
- ضعف عمومی درخت
- کاهش وزن و کیفیت مغز پسته
- افزایش پوکی محصول
- کاهش عملکرد سال جاری
- کاهش توان باردهی در سال بعد
مدیریت و پیشگیری از بیماری آلترناریا
مؤثرترین روش مقابله با آلترناریا، اجرای برنامه مدیریت تلفیقی بیماری است؛ یعنی استفاده همزمان از روشهای زراعی، بیولوژیک و در صورت نیاز شیمیایی.
۱. مدیریت زراعی
اقدامات پیشگیرانه مهم عبارتاند از:
- جمعآوری و معدوم کردن برگها و شاخههای آلوده
- هرس زمستانه برای افزایش جریان هوا
- حذف علفهای هرز
- استفاده از سیستم آبیاری قطرهای
- جلوگیری از خیس ماندن طولانی شاخ و برگ
- اصلاح زهکشی خاک
- کنترل میزان مصرف کودهای ازته
- استفاده از نهالهای سالم و ارقام متحمل
کاهش رطوبت داخل تاج درخت، یکی از مهمترین عوامل در کاهش شیوع بیماری محسوب میشود. برای آشنایی با نهادهها و محصولات موردنیاز باغ، میتوانید از فروشگاه سبز پایدار بازدید کنید.
۲. کنترل بیولوژیک
در مدیریت بیولوژیک، میتوان از عوامل آنتاگونیست مانند Bacillus subtilis استفاده کرد که با رقابت و مهار رشد قارچ، شدت بیماری را کاهش میدهند.
همچنین پس از هرس شاخههای آلوده، استفاده از ترکیبات محافظ مانند بردو یا سایر ترکیبات مسی میتواند از آلودگی مجدد جلوگیری کند.
۳. کنترل شیمیایی
در صورت مشاهده نخستین علائم بیماری و بر اساس توصیه کارشناس گیاهپزشکی، استفاده از قارچکشهای مناسب میتواند از گسترش بیماری جلوگیری کند.
از جمله قارچکشهای رایج
- تبوکونازول
- کاپتان
- فسفیت پتاسیم
- ترکیبات مسی
- بردوفیکس در زمانهای توصیهشده
زمانهای مهم مصرف قارچکشها
- پیش از تورم جوانهها
- پس از ریزش گلبرگها
- بعد از تشکیل میوه
- اواخر تابستان
- پس از ریزش حدود ۷۰ درصد برگها در پاییز
نوع سم، دُز مصرف و تعداد دفعات محلولپاشی باید با توجه به شدت آلودگی، شرایط اقلیمی و نظر کارشناس گیاهپزشکی تعیین شود.
بیماری آلترناریای پسته (Alternaria Late Blight)؛ علائم، عوامل ایجادکننده و روشهای کنترل
چگونه از شیوع آلترناریا جلوگیری کنیم؟
اگرچه کنترل شیمیایی در کاهش بیماری مؤثر است، اما بهترین راهکار، پیشگیری از ایجاد شرایط مناسب برای رشد قارچ است.
برای این منظور توصیه میشود:
- رطوبت باغ را کنترل کنید
- تاج درختان را با هرس مناسب باز نگه دارید
- بقایای آلوده را از باغ خارج کنید
- از آبیاری بارانی در فصل حساس خودداری کنید
- تغذیه متعادل درخت را رعایت کنید
- برنامه منظم پایش باغ را از اواسط تابستان آغاز کنید
اگر به موضوعات مشابه در زمینه بیماریهای پسته، تغذیه و مدیریت باغ علاقهمند هستید، میتوانید سایر مقالات سبز پایدار را نیز مطالعه کنید.
تفاوت آلترناریا با برخی تنشهای غیرزیستی
گاهی لکههای روی برگ یا میوه پسته با آفتابسوختگی، تنش شوری یا کمبودهای تغذیهای اشتباه گرفته میشوند. تفاوت اصلی این است که در بیماری آلترناریا، لکهها معمولاً حالت مشخص قارچی دارند، بهمرور گسترش مییابند و در شرایط گرم و مرطوب شدت میگیرند. در مقابل، تنشهای غیرزیستی معمولاً الگوی متفاوتی دارند و به شکل یکنواختتری ظاهر میشوند.
تشخیص دقیق عامل خسارت، نقش بسیار مهمی در انتخاب روش کنترل مؤثر دارد.
جمعبندی
بیماری آلترناریای پسته یکی از مهمترین بیماریهای قارچی باغهای پسته است که در شرایط گرم و مرطوب بهسرعت گسترش مییابد و میتواند موجب ریزش برگ، کاهش کیفیت میوه و افت عملکرد اقتصادی باغ شود.
اجرای برنامه مدیریت تلفیقی شامل رعایت اصول بهداشت باغ، مدیریت صحیح آبیاری، تغذیه متعادل، هرس مناسب و استفاده هدفمند از قارچکشها، بهترین راهکار برای پیشگیری و کنترل این بیماری محسوب میشود.
خدمات تخصصی به کشت سبز پایدار
تیم تخصصی «به کشت سبز پایدار» با ارائه خدمات مشاوره تغذیه گیاه، مدیریت آفات و بیماریها، برنامههای اختصاصی کوددهی، آزمایش آب و خاک و تأمین انواع نهادههای کشاورزی، آماده همراهی باغداران پسته در مسیر افزایش عملکرد و حفظ سلامت باغات است.
برای آشنایی بیشتر با مجموعه، میتوانید صفحه درباره ما را مشاهده کنید و در صورت نیاز به مشاوره تخصصی، از طریق تماس با ما با کارشناسان مجموعه در ارتباط باشید.
منبع خارجی معتبر
برای مطالعه علمی بیشتر درباره بیماری آلترناریا در پسته و اصول مدیریت آن، این منبع معتبر مفید است: